Μια ημέρα του Δεκέμβρη του 42

Την 20η Σεπτεμβρίου του 1942 ομάδα της ΠΕΑΝ (Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζομένων Νέων), της οποίας ηγείτο ο αξιωματικός της Αεροπορίας Κώστας Περρίκος, ανατίναξε το αρχηγείο της ΕΣΠΟ (Εθνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωση) η οποία φιλοδοξούσε να οργανώσει την "Ελληνική Φάλαγγα", το σώμα που θα υπηρετούσε στο Ανατολικό Μέτωπο, στο πλευρό της Βέρμαχτ.

Αυτή η ενέργεια της ΠΕΑΝ, που στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία - σκοτώθηκε ο αρχηγός της ΕΣΠΟ, Σπύρος Στεροδήμος, 28 μέλη της οργάνωσης και 43 Γερμανοί στρατιωτικοί - ήταν η κορυφαία, αλλά όχι η μοναδική. Είχε προηγηθεί τον Αύγουστο του ίδιου έτους η ανατίναξη των γραφείων της επίσης δοσιλογικής ΟΕΔΕ (Οργάνωσις Εθνικών Δυνάμεων Ελλάδος), που βρίσκονταν στην πλατεία Κάνιγγος.

Η επιδίωξη της ΠΕΑΝ, να επιφέρει πλήγματα στους "εκμαυλιστές συνειδήσεων", συνεργάτες των Γερμανών αντιμετωπίστηκε με ψυχρότητα από το ΕΑΜ, που την καταδίκασε, ως επικίνδυνη"ατομική τρομοκρατία", αν όχι ως ... "προβοκάτσια της Γκεστάπο", προκειμένου να δικαιολογήσει αιματηρά αντίποινα εις βάρος πολιτικών κρατουμένων. Παρόλα αυτά η ΠΕΑΝ - που δεν διατηρούσε οργανωτική σχέση με κάποια από τις αστικές πολιτικές δυνάμεις και τις προσωπικότητές τους - είχε αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα ανάμεσα στη μορφωμένη νεολαία των αστικών συνοικιών.

Η ΠΕΑΝ μπόρεσε να φέρει εις πέρας τις δυο αντιστασιακές ενέργειές της, αν και τα μέλη της στερούνταν συνωμοτικής εμπειρίας και η ίδια, οργανωτικής υποδομής. Δεν μπόρεσε όμως να περιφρουρηθεί. Τρεις μήνες μετά την ανατίναξη της ΕΣΠΟ,  συνελήφθησαν  - μετά από προδοσία -τα περισσότερα ηγετικά της μέλη,  μεταξύ των οποίων και ο Περρίκος. 'Ενα μήνα μετά, παραπέμφθηκαν σε δίκη, και τον Νοέμβριο του 1943 εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο Καισαριανής. 

Η Ιωάννα Τσάτσου στα «Φύλλα Κατοχής» περιγράφει με τα ακόλουθα λόγια το κλίμα που επικρατούσε στον κόσμο που είχε συγκεντρωθεί την ημέρα της δίκης στην πλατεία Καρύτση, όπου έδρευε - στην αίθουσα του «Παρνασσού» το Γερμανικό Στρατοδικείο.

31 Δεκέμβρη 1942

Στέκομαι απέναντι στον Παρνασσό στον τοίχο του Άη Γιώργη. Η δίκη για την υπόθεση της ΕΣΠΟ έχει τελειώσει. Περνούν τους καταδίκους.

Πολύς κόσμος είναι ακόμη απέξω.

Ο Περρίκος καταδικάστηκε σε θάνατο. Στην ανάκριση ήταν υπεύθυνος και γενναίος, όπως στην πράξη. Ως το τέλος προσπάθησε να πείσει τους Γερμανούς πως αυτός μόνος έκανε την ανατίναξη. Η κοπέλλα από τα μαρτύρια είχε ομολογήσει πως κι αυτή βοήθησε*

Η ώρα περνάει. Άλλοι συζητούν, άλλοι κλαίνε. Ο κόσμος αραιώνει, διαλύεται. Μέσα στην παγωμένη καταχνιά όλα μοιάζουν θολά. Εκεί στο πεζοδρόμιο του Παρνασσού, απολιθωμένη σα σβυσμένο άγαλμα, η γυναίκα του Περρίκου με τα μικρά της.

* Η Ιωάννα Τσάτσου αναφέρεται στην Ιουλία Μπίμπα, η οποία βρήκε φρικτό θάνατο - διά πελέκεως, όπως ανέφερε η απόφαση του Γερμανικού Στρατοδικείου - στη γκιλοτίνα ενός βιενέζικου δικαστηρίου το 1943.

(Δημοσιεύθηκε στο f/b στις 21/9/2023)

Στη φωτογραφία εικονίζεται το κτίριο του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, στην πλατεία Καρύτση.