Ο Χένρι Μίλερ κι ο κολοσσός του Μαρουσιού
Ο Χένρυ Μίλερ, και ο Λώρενς Ντάρρελ-όσο μπορώ να γνωρίζω- έχοντας ίσως την τύχη να συναναστραφούν τον Γιώργο Σεφέρη, τον Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα, τον Γιώργο Κατσίμπαλη κ.ά. δεν αγάπησαν την Ελλάδα μόνο για το αρχαίο κλέος της. Την αγάπησαν και για τον τόπο, όπως τον βρήκαν τότε που έζησαν σε αυτόν, αλλά και για τους ανθρώπους του.
Ο Μίλερ επισκέφτηκε την πατρίδα μας λίγο πριν ξεσπάσει ο Β΄Παγκόσμιος πόλεμος. Τις εντυπώσεις του από αυτήν, τις κατέγραψε στον «Κολοσσό του Μαρουσιού», όπως προσωνόμασε τον Γ. Κατσίμπαλη.
Αποσπώ μερικές γραμμές από το βιβλίο. Διαβάζοντάς τις, μπορεί μερικοί να σκεφτούν πως αναφέρεται σε έναν τόπο και στους ανθρώπους του, που δεν υπάρχουν πια-αν ποτέ υπήρξαν- και μάλιστα με ρομαντικό, εξιδανικευμένο τρόπο.
Δεν πειράζει. Τόση αυτομαστίγωση, τόσες αποκαθηλώσεις, ώρες-ώρες χρειάζονται και το αντίθετό τους.
«...Τούτο είναι μια σπάνια αρετή στην εποχή μας και γι΄αυτό δεν θα ξεχάσω τον Σεφέρη μήτε κανέναν από τους Έλληνες φίλους μου. Επίσης δεν θα ξεχάσω την αδελφή του, την Ιωάννα, μήτε τις άλλες Ελληνίδες που συνάντησα, γιατί είχαν όλες τους πάνω του κάτι το ηγεμονικό. Άλλη αρετή που δεν τη συναντάς ποτέ σχεδόν στη μοντέρνα γυναίκα. Όπως η θερμή φιλία των αντρών, έτσι αυτή η αρετή που έχουν σε διάφορους βαθμούς οι Ελληνίδες, είναι το αντίστοιχο, η ανθρώπινη ποιότητα που πάει ταίρι με τον ουράνιο χαρακτήρα του φωτός.
Θα πρέπει νάναι κανείς βάτραχος ή σαλιγκάρι για να μείνει αναίσθητος σ΄αυτό το αχτιδοβόλημα της καρδιάς, όπως και των ουρανών.
Όπου κι αν πας στην Ελλάδα, οι άνθρωποι ανοίγουν σα λουλούδια. Οι κυνικοί θα πουν πως αυτό συμβαίνει επειδή η Ελλάδα είναι χώρα μικρή κι οι Έλληνες καλλιεργούν τι σχέσεις τους με τους επισκέπτες, και τα λοιπά. Δεν το πιστεύω καθόλου. Επισκέφθηκα κι άλλες μικρές χώρες που μου άφησαν μια εντύπωση εντελώς αντίθετη.
Κι όπως τόχω ξαναπεί η Ελλάδα δεν είναι μια μικρή χώρα. Είναι μια εντυπωσιακή απεραντοσύνη.
Κανένας από τους τόπους που γνώρισα δεν μου έκανε τέτοια εντύπωση μεγαλωσύνης. Τα όρια ενός τόπου δεν μετριούνται αναγκαστικά με τα χιλιόμετρα. Μ΄έναν τρόπο που ξεπερνάει την κατανόηση των συμπατριωτών μου η Ελλάδα είναι απέραντα πλατύτερη από τις Ενωμένες Πολιτείες».
(Δημοσιεύθηκε στο f/b στις 23/3/2021)
Στη φωτογραφία αριστερά ο Χ. Μίλερ και δεξιά, ο Γ. Κατσίμπαλης
