Μετονομασίες

Αμφιβάλλω, αν η συχνή μετονομασία δρόμων, σταθμών του μετρό κ.τ.λ. αποδίδει την προσδοκώμενη τιμή στο πρόσωπο, ή ενδυναμώνει την ιστορική μνήμη για το γεγονός που δίνει το νέο όνομα του δρόμου.

Μάλλον πρόκειται για μια αγωνία των δημοτικών, συγκοινωνιακών κ.ά. αρχών να δηλώσουν οπωσδήποτε την άποψή τους για το πού και πώς πρέπει να επικεντρώνεται η ιστορική μνήμη, ακόμη και όταν παραβιάζονται συνήθειες χρόνων.

Θα έλεγε κανείς πως αυτός ο παροξυσμός μετονομασιών, πάντα με το επιθυμητό από τις αρχές «πρόσημο», είναι προϊόν της δεκαετίας του 80 (Ούτε θυμάμαι πόσοι οδοί Α. Παπανδρέου, Δημοκρατίας, Μαρίνου Αντύπα κ.ά.  υπάρχουν). 

Όμως το πράγμα έρχεται από πολύ παλαιότερα, και συνήθως αποτυγχάνει. Οι κάτοικοι της πόλης εξακολουθούν να χρησιμοποιούν την παλαιά ονομασία του δρόμου, ή της πλατείας, αντί του στανικώς επιβεβλημένου νέου.

Για παράδειγμα, ενώ λίγοι γνωρίζουν πού βρίσκεται η οδός Πατησίων, ελάχιστοι γνωρίζουν πώς να πάνε στην 28ης Οκτωβρίου, την οδό δηλαδή στην οποία μετονομάστηκε η Πατησίων, ήδη από το 1946. Για να μην αναφερθούμε στην κυριολεκτικώς ανύπαρκτη Πανεπιστήμιου, αφού από το 1945 έχει μετονομαστεί σε Ελευθερίου Βενιζέλου.

Βέβαια υπάρχουν και οι εξαιρέσεις, όπου η νέα ονομασία κατισχύει, ώστε να ενθαρρύνονται οι δημοτικοί άρχοντες και οι υπουργοί συγκοινωνιών να  συνεχίζουν το άθλημα των μετονομασιών. Καλύτερο παράδειγμα από το «Καλλιμάρμαρο», το καλλιεπές; δηλαδή προσωνύμιο, που έχει καταφέρει στα Μ.Μ.Ε. να αντικαταστήσει τελικώς, το ιστορικό όνομα του Παναθηναϊκού Σταδίου,  δεν μπορώ να σκεφτώ. 

Α' να επισημάνω και κάτι που μόνο ήσσονος σημασίας δεν είναι. Οι μετονομασίες δρόμων και περιοχών που γίνονται για να τονώσουν την ιστορική μνήμη γεγονότων και προσώπων τα οποία οι αρχές θεωρούν σημαντικά, διακόπτουν το είδος της βραχείας μνήμης που μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά και είναι απαραίτητο για τη συνύπαρξή τους. Πόσα εγγόνια π.χ. ξέρουν τα Χαυτεία, τη Γούβα, ή το κακόηχο Μπραχάμι και τη Μαγκουφάνα, αν τύχει και παρεισφρήσουν σε μια διήγηση ενός μεγαλύτερου συγγενούς τους;

(Δημοσιεύθηκε στο f/b στις 21/9/2019. Στην τρέχουσα μορφή του υπέστη μικρή επεξεργασία).