«Αι εξοχαί των Αθηνών»

Διαβάζω ένα ωραιότατο άρθρο για τις παρεμβάσεις που μπορούν να γίνουν στην πρωτεύουσα, ώστε να καταστεί βιώσιμη. Κι ενώ με έχει καταλάβει ο θαυμασμός για το πόσο ομορφότερη μπορεί να γίνει η άτυχη πόλη - αλλά κι ο φθόνος, για τους νεώτερους που θα έχουν την τύχη, να τη χαρούν - πέφτω πάνω στο ερώτημα που υποβάλλει στον ειδικό η δημοσιογράφος: "Θα ξαναδούμε ποτάμι στην Αθήνα;". Κι ο άνθρωπος, τι να κάνει; της απαντά κάτι, ίσως για να μην την απογοητεύσει.

Εγώ όμως θα σας απογοητεύσω. Ο Ιλισσός δεν υπήρξε ποτέ κάτι περισσότερο από έναν χείμαρρο ο οποίος τον χειμώνα αποστράγγιζε τα νερά από τις πλαγιές του Υμηττού, αλλά το καλοκαίρι ξεραινόταν. Αν δεν με πιστεύετε, παραθέτω ένα μικρό απόσπασμα από κείμενο του Εμ. Ροΐδη, με τίτλο: "Αι εξοχαί των Αθηνών". 

«...Ταῦτα δύναται νὰ θεωρήση ἀνεπαρκῆ μόνον ὁ μὴ λησμονήσας τὰ σχολικά του ἀναγνώσματα, τὰ παριλίσσια ἄλση, τὰ παρέχοντα σκιὰν καὶ δρόσον εἰς τοῦ Πλάτωνος καὶ τοῦ Ἀριστοτέλους τοὺς μαθητάς, τὰς περιγραφὰς τοῦ Φαίδρου, «τὰς ἀΰπνους κρήνας», τὰς «χλωρὰς βάσσας», τὸν «καλλίβοτρυν νάρκισσον», καὶ ὅσα ἄλλα εὔμορφα καὶ δροσερὰ πράγματα ὕμνησε δι᾿ ἀθανάτων στροφῶν ὁ Σοφοκλῆς.

Πάντα ταῦτα οὐδαμοῦ πλέον δύναται σήμερον ν᾿ ἀνευρεθῶσι παρὰ εἰς μόνα τὰ συγγράμματα τῶν ἀρχαίων. Μάτην ἐζήτησα παρὰ τῶν ἡμετέρων ἀρχαιολόγων νὰ μοὶ ὑποδείξωσι ποῦ ἔρρεε τὸ προσφιλὲς εἰς τὰς Ἀθηναίας παρθένους «πολὺ καὶ καλὸν ὕδωρ τοῦ Ἠριδανοῦ»· ἡ Ἐννεάκρουνος Καλλιρρόη σπανίως παρέχει ὕδωρ ἐπαρκὲς διὰ νὰ πλύνωσι τ᾿ ἀσπρόρρουχά των εἰς τὰς οἰκοκυρὰς τοῦ Βατραχονησίου, οὐδὲ θὰ ἠδύνατο σήμερον ὁ Σωκράτης νὰ δροσίσῃ τοὺς πόδας του εἰς τὸ ῥεῖθρον τοῦ Ἰλισσοῦ, ἀλλὰ τὸν μὲν χειμῶνα θὰ ἐβύθιζεν αὐτοὺς εἰς κίτρινον πηλόν, τὸ δὲ θέρος θὰ ἔκαιον τὰς πτέρνας του χάλικες πυρακτωμένοι».

Βεβαίως, άλλο το ένα κι άλλο, το άλλο. Ότι ο Ιλισσός, δεν ήταν ποτέ ... ο Δούναβης της Κεντρικής Ευρώπης, ή ο Σηκουάνας των Παρισίων, δεν σημαίνει πως δεν είναι αναγκαία η αποκάλυψή του. Οι (περιστασιακές) όχθες του θα αναδειχθούν σε χώρους πρασίνου - που λείπει από την πρωτεύουσα - και στο σύστημα απορροής των υδάτων της, θα προστεθεί μια ευρεία δίοδος προς τη θάλασσα, ως φυσικό αντιπλημμυρικό έργο.

(Δημοσιεύθηκε στο f/b στις 26/10/23)

Ο Ιλισσός ποταμός σε φωτογραφία του Fred Boissonnas στις αρχές του 20ου αιώνα.