Pelagia noctiluca

Pelagia noctiluca λοιπόν η μέδουσα που έχει εμφανιστεί και στις παραλίες της Αττικής και μας ταλαιπωρεί αυτό το καλοκαίρι. Και για να την εξευμενίσουμε, τι καλύτερο από το να παρουσιάσουμε τον χαρίεντα τρόπο με τον οποίο τη ζωγράφισε ο Έρνστ Χαίκελ - ένας διαπρεπής γερμανός βιολόγος, αλλά και καλλιτέχνης ταυτόχρονα - μαζί με τις ποιητικότατες απόπειρες με τις οποίες επιχειρούμε να την ονομάσουμε, τόσο στην επιστημονική γλώσσα, όσο και στην κοινή.

Ο Χαίκελ χρησιμοποίησε την ονομασία Pelagia perla - πελαγικό μαργαριτάρι - η οποία δήλωνε την πελαγική και λαμπυρίζουσα υπόσταση της, και είναι συνώνυμη της συστηματικής ονομασίας Pelagia noctiluca, η οποία έχει επικρατήσει. 

(Στην εικόνα, που προέρχεται από το μνημειώδες έργο του: Μορφές Τέχνης στη Φύση -1904 - είναι η πάνω αριστερά μέδουσα).

Στην ονομασία αυτή, δίπλα στο ελληνικό Pelagia έχει προστεθεί το λατινικό noctiluca, που διαβάζουμε ότι αποτελεί σύνθετη λέξη από το nox-noctis (νύχτα) και το lucere (λάμπω).

Στο όμορφο, αλλά με επώδυνο τσίμπημα ζώο, έχουν επιδαψιλεύσει ποικίλες κοινές ονομασίες οι διάφοροι λαοί. 

Οι Γερμανοί το ονομάζουν: Μέδουσα της φωτιάς, αλλά και φωτεινή μέδουσα, οι Φινλανδοί λαμπυρίζουσα μέδουσα και οι Ολλανδοί, μαργαριταρένια μέδουσα. 

Όσο για τους Ισπανούς την ονομάζουν acalefo luminiscente, δηλαδή μέδουσα η φωταυγάζουσα, αλλά προσέξτε! Το acalefo - με το οποίο οι Ισπανοί ονομάζουν τη μέδουσα- είναι ελληνικό. Δεν είναι παρά η ακαλύφη, η τσουκνίδα δηλαδή, την οποία ο Ιπποκράτης ανέφερε ως ένα πανίσχυρο βότανο.

Και για να κλείσουμε. Πώς θα σας φαινόταν να επιχειρήσουμε -όπως συνηθίζαμε κάποτε- την εξελλήνιση του επιστημονικού όρου Pelagia noctiluca; Το λαμπηδόνα η πελαγική, θα σας άρεσε;

Υ/Γ εκ των υστέρων προσθέτω μια θαυμάσια - δεν έχω ακούσει ποιητικότερη - πρόταση για την ονομασία του όμορφου ζώου, από τον κ. Αντώνη Μιχαηλίδη. Μας λέει λοιπόν ότι «Στον Παρμενίδη υπάρχει ο ακριβέστερος τύπος, νυκτιφαής. Αποδίδει και τα δύο συνθετικά».

(Δημοσιεύτηκε στο f/b στις 13/6/2022)