Το πλοίο του Θησέα
Αλήθεια είναι ότι οι μεταφορές, δηλαδή τα σχήματα λόγου, που χρησιμοποιούμε για να χρωματίσουμε τον λόγο μας, μπορούν συχνά να αποβούν αιτίες παρανοήσεων, ειδικά όταν επιστρατεύονται στην εκλαΐκευση δύσκολων επιστημονικών όρων.
Ένα παράδειγμα μιας τέτοιας-επιτυχημένης όμως-μεταφοράς, από τις πολλές που έχουν περιλάβει στο ευφάνταστο και γοητευτικό ανάγνωσμά τους: Η κοινωνία των γονιδίων-Εκδόσεις Ροπή, των βιολόγων Ιτάι Γιανάι και Μάρτιν Λέρτσερ, είναι η μεταφορά του «Πλοίου του Θησέα».
Οι συγγραφείς προσπαθώντας να δώσουν μια ιδέα στον αμύητο αναγνώστη, για το ότι πιο σημαντική για την κατανόηση των βιολογικών φαινομένων είναι η κατανόηση των σχέσεων των γονιδίων, παρά των γονιδίων καθαυτών, γράφουν τα ακόλουθα:
«Από την άποψη αυτή είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρων ο γρίφος του Πλοίου του Θησέα, που απασχόλησε τους φιλόσοφους της αρχαίας Ελλάδας και υιοθετήθηκε από τον Γάλλο γενετιστή Αντουάν Ντανσάν στη μελέτη των γενετικών αλληλεπιδράσεων. Οι Αθηναίοι ήταν υποχρεωμένοι να αντικαθιστούν κάθε τόσο τα φθαρμένα τμήματα της ξυλείας του πλοίου με άλλα. Το ερώτημα, λοιπόν, που έθεσαν οι Έλληνες φιλόσοφοι ήταν: μετά από τόσους διαδοχικούς κύκλους αντικαταστάσεων κι αφού κάθε σανίδα του ξύλινου σκαριού είχε αντικατασταθεί από μια νέα, το πλοίο που είχε προκύψει ήταν το ίδιο αυθεντικό πλοίο του Θησέα; Φυσικά και ήταν! Αυτό που προσδίδει μοναδικότητα στο πλοίο δεν είναι οι μεμονωμένες σανίδες του. Είναι το πώς αυτές οι σανίδες αρμόζουν μεταξύ τους για να το σχηματίσουν. Κάθε σανίδα δεν χαρακτηρίζεται κυρίως από τις ιδιότητες του ξύλου της, όσο από τη θέση της στο ναυπηγικό σχέδιο του πλοίου -με άλλα λόγια, από τις υπόλοιπες σανίδες με τις οποίες συνδέεται».
(Δημοσιεύθηκε στο f/b στις 11/3/2021
