Ευγένεια
Όμως στο επόμενο περιστατικό ο ίδιος παρατηρητής δεν ήταν το ίδιο τυχερός.
Να σας βοηθήσω να σηκώσετε τον τενεκέ με το λάδι; προσφέρθηκε ευγενικά ο ώριμος κύριος που στεκόταν πίσω από έγκυο η οποία τοποθετούσε με κόπο, το ένα μετά το άλλο τα ψώνια της στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.
-Όχι! του απάντησε βλοσυρά. Να κοιτάξεις τη δουλειά σου, μπορείς να περιμένεις λίγο μέχρι να πληρώσω...
Τέτοια περιστατικά προφανώς έχουν υποπέσει και στη δική σας αντίληψη, όπως στου παρατηρητή. Τα τελευταία όμως χρόνια, του φαίνεται πως πληθαίνουν τα δεύτερα. Εκείνα που μαρτυρούν μια αυξανόμενη αγένεια, που μερικές φορές εξελίσσεται σε αναίτια τραχύτητα, έτσι ώστε όποτε γινόμαστε μάρτυρες μιας καλοσυνάτης συμπεριφοράς να ξεχειλίζουμε, από ευγνωμοσύνη για τους ανθρώπους που μας προσέφεραν το σπάνιο παράδειγμά της.
Δεν είναι σκοπός του σχολιαστή να απευθύνει συστάσεις καλής συμπεριφοράς, όπως οι γνωστοί οδηγοί του παρελθόντος, που προσπαθούσαν να διδάξουν τον αναγνώστη τους μια τυπολατρία συμβατικών κανόνων. Αν και εδώ που τα λέμε, τη δουλειά τους την έκαναν, με τη διδασκαλία κοινωνικών δεξιοτήτων, τους οποίους η έλλειψη της ανεπιτήδευτης φυσικής ευγένειας, ή μια πλημμελής οικιακή ή σχολική αγωγή, είχαν στερήσει.
Επίσης, ο σχολιαστής αντιλαμβάνεται πως η ευγένεια, ακόμη κι αν είναι ρηχή και επιτηδευμένη, δύσκολα εκδηλώνεται από τον άνθρωπο που τον έχουν αποκαρδιώσει οι σκοτούρες κι ο φρενήρης ρυθμός της σύγχρονης ζωής.
Για δείτε όμως. Μέσα στην κορύφωση του Τρωικού πολέμου, όταν ο Πρίαμος επισκέπτεται τον Αχιλλέα, για να του ζητήσει να του παραδώσει το βεβηλωμένο πτώμα του γιού του, ο ήρωας στην αρχή εκπλήττεται. Αμέσως όμως μετά, κάτι ξυπνάει μέσα του. Φέρεται με σεβασμό στον γέροντα βασιλέα. Τον φιλοξενεί, του παραθέτει γεύμα, και τον κοιμίζει στη σκηνή του. Και την επόμενη ημέρα, όταν ξεπροβοδίζει τον Πρίαμο, που έχει παραλάβει τη ντυμένη και πλυμένη σορό του Έκτορα, του υπόσχεται ότι θα τηρήσει ενδεκαήμερη ανακωχή για την ταφή του νεκρού.
Είναι λοιπόν όμορφο, αυτό το μάθημα, που μας παραδίδει η Ιλιάδα, καθώς μας δείχνει ότι ακόμη και εν μέσω ενός αδυσώπητου πολέμου στον οποίο είχαν διαπραχθεί αδιανόητες αγριότητες, η ευγένεια, ο σεβασμός και η συμπάθεια, τελικώς επιβιώνουν. Ως μέρος, ενός πυρήνα που έχει, για καλή μας τύχη, μείνει πεισματικά αναλλοίωτος από τις θύελλες της ιστορίας, της πολιτικής, ή της ιδεολογίας, ώστε να γλυκαίνει - αιώνες τώρα - τις ζωές μας.
Θα τολμούσε λοιπόν, ο σχολιαστής να σας προτείνει ότι την επόμενη φορά που θα ακούσετε κάποιον επιπόλαιο να λέει ότι ο «σεβασμός κερδίζεται, δεν επιβάλλεται», ότι η χρήση πληθυντικού απομακρύνει, ότι η ευγένεια πλήττει τον αυθορμητισμό της επικοινωνίας, ή κάποιον πολιτικό να συμπεριφέρεται με σκαιότητα κατά των αντιπάλων του, να τους γυρίσετε την πλάτη.
Το να δίνεις χώρο στον άλλο για να υπάρξει και να εκφραστεί, το να τον σέβεσαι απλώς και μόνο, διότι του αναγνωρίζεις – ακόμη κι αν ο ίδιος δεν το αξίζει – τη μοναδικότητα της υπόστασής του, δεν είναι δείγματα μιας γλυκερής αβρότητας.
Κι αν δεν πιστεύετε τον σχολιαστή, ακούστε τι έγραφε σε ένα γράμμα προς τον αδελφό του ο Τσέχοφ:
«Οι πολιτισμένοι άνθρωποι, σέβονται την ανθρώπινη προσωπικότητα και επομένως είναι πάντα καλωσύνατοι, πράοι, ευγενικοί και έτοιμοι να προσφέρουν στους άλλους. Δεν κάνουν φασαρία για ένα σφυρί, ή για ένα κομμάτι ελαστικού που χάθηκε. Αν ζουν με κάποιον, δεν το θεωρούν χάρη και, φεύγοντας, δεν λένε «κανείς δεν μπορεί να ζήσει μαζί σου». Ανέχονται τον θόρυβο και το κρύο και ξεραμένο κρέας, τις εξυπνάδες και την παρουσία ξένων στο σπίτι τους».
(H ανάρτηση αποτελεί το σχόλιο που μεταδόθηκε στην εκπομπή «Καθρέφτης», του Χρήστου Μιχαηλίδη στο 1ο Πρόγραμμα της ΕΡΤ, την 5/12/24).
.